Udhëheqësi suprem 86-vjeçar i Iranit, Ayatollah Ali Khamenei, duket gjithnjë e më i vetmuar, janë fjalët hyrëse të një artikulli të Reuters mbi dobësimin e fuqisë së liderit suprem të Iranit.

Sipas Reuters, Khamenei ka qenë dëshmitar i vdekjes së këshilltarëve të tij të lartë ushtarakë dhe të sigurisë në sulmet ajrore izraelite, duke lënë boshllëqe të gjera në rrethin e tij të brendshëm dhe duke rritur rrezikun e gabimeve strategjike, sipas pesë personave të njohur me procesin e tij të vendimmarrjes, transmeton Ballkani.info.

Një nga ato burime, i cili merr pjesë rregullisht në takimet me Khamenei, e përshkroi rrezikun e llogaritjeve të gabuara për Iranin në mbrojtje dhe stabilitetin e brendshëm si “jashtëzakonisht të rrezikshëm”.

Ai mbeti pa këshilltarët kryesorë

Disa komandantë të lartë ushtarakë janë vrarë që nga e premtja, duke përfshirë këshilltarët kryesorë të Khameneit nga Garda Revolucionare, forcat elitare ushtarake të Iranit: Komandanti i Përgjithshëm i Gardës Hossein Salami, Shefi i Forcave Ajrore Amir Ali Hadjizadeh, i cili udhëhoqi programin e raketave balistike të Iranit dhe shefin e inteligjencës Mohammad Kazemi.

Burrat ishin pjesë e rrethit të brendshëm të liderit suprem, i cili numëron afërsisht 15-20 këshilltarë, duke përfshirë komandantë të Gardës, klerikë dhe politikanë, sipas burimeve, të cilët përfshijnë tre persona që marrin pjesë ose kanë marrë pjesë në takime me liderin për çështje madhore dhe dy të afërt me zyrtarë që marrin pjesë rregullisht.

Husein Salami. Foto: EPA

Ky grup informal mblidhet sipas nevojës, kur zyra e Khameneit fton këshilltarët përkatës në kompleksin e tij në Teheran për të diskutuar vendime të rëndësishme. Anëtarët karakterizohen nga besnikëria e palëkundur ndaj tij dhe ideologjisë së Republikës Islamike.

Sa pushtet ka Khamenei?

Khamenei, i cili u burgos para revolucionit të vitit 1979 dhe u plagos në një sulm me bombë përpara se të bëhej lider në vitin 1989, është thellësisht i përkushtuar për të ruajtur sistemin islamik të qeverisjes së Iranit dhe ka shumë mosbesim ndaj Perëndimit.

Sipas sistemit të qeverisjes së Iranit, ai ka komandën supreme të forcave të armatosura, fuqinë për të shpallur luftë dhe mund të emërojë ose shkarkojë zyrtarë të lartë, duke përfshirë komandantët ushtarakë dhe gjyqtarët.

Khamenei merr vendimet përfundimtare për çështje të rëndësishme, megjithëse vlerëson këshillat, dëgjon me kujdes mendimet e ndryshme dhe shpesh kërkon informacion shtesë nga këshilltarët e tij, sipas një burimi që merr pjesë në takime, raportoi Reuters, transmeton Ballkani.info.

“Ka dy gjëra që mund të thuash për Khamenei: Ai është jashtëzakonisht kokëfortë, por është gjithashtu jashtëzakonisht i kujdesshëm. Ai është shumë i kujdesshëm. Kjo është arsyeja pse ai ka qenë në pushtet për kaq shumë kohë”, tha Alex Vatanka, drejtor i Programit të Iranit në Institutin e Lindjes së Mesme në Uashington. “Khamenei është shumë i aftë të bëjë një analizë bazë kosto-përfitim, e cila në fund të fundit zbret në një çështje kryesore: mbijetesën e regjimit.”

Ali Hamenei në vitet 1980-ta. Foto: Profimedia

Regjimi ka mbijetuar ngushtë në mënyrë të përsëritur

Fokusi i regjimit te mbijetesa është testuar disa herë, raporton Reuters.

Khamenei përdori Gardën Revolucionare dhe milicinë aleate të saj Basij për të shtypur protestat mbarëkombëtare në 1999, 2009 dhe 2022. Ndërsa forcat e sigurisë kanë arritur gjithmonë t’i tejkalojnë protestuesit dhe të rivendosin kontrollin e shtetit, vitet e sanksioneve perëndimore kanë shkaktuar pakënaqësi të gjerë ekonomike, të cilat analistët thonë se mund të kërcënojnë trazirat afatgjata të brendshme.

Aksionet janë jashtëzakonisht të larta për Khamenei, i cili përballet me një luftë në përshkallëzim me Izraelin, i cili ka shënjestruar objektet bërthamore dhe ushtarake dhe personelin me sulme ajrore, duke provokuar reagime raketore iraniane, sipas të brendshëmve dhe analistëve.

Pesë persona të njohur me procesin e vendimmarrjes së Khameneit theksuan se personat e tjerë të brendshëm që nuk ishin në shënjestër nga sulmet izraelite mbeten të rëndësishëm dhe me ndikim, duke përfshirë këshilltarët e lartë politikë, ekonomikë dhe diplomatikë.

Khamenei emëron këshilltarë të tillë për t’u marrë me problemet kur ato lindin, duke e shtrirë drejtpërdrejt ndikimin e tij në një gamë të gjerë institucionesh – nga ushtria dhe siguria te kultura, politika dhe ekonomia. Një mënyrë e tillë pune, duke përfshirë organet nominalisht nën një president të zgjedhur, do të thotë se zyra e Khameneit shpesh përfshihet jo vetëm në çështjet më të mëdha të shtetit, por edhe në zbatimin e nismave më të vogla.

Roli i djalit të Khameneit dhe pasardhësi i mundshëm

Djali i tij Mojtaba është bërë gjithnjë e më i rëndësishëm në këtë proces gjatë 20 viteve të fundit, duke ndërtuar një rol që lidh individë, fraksione dhe organizata për të koordinuar çështje specifike. Si një klerik i rangut të mesëm, i parë nga disa të brendshëm si një pasardhës i mundshëm i babait të tij në moshë, Mojtaba ka krijuar lidhje të ngushta me Gardën, duke i dhënë atij fuqi të shtuar në aparatin politik dhe të sigurisë të Iranit. /Ballkani.info/