Tani është koha kur Evropa Perëndimore e ka kuptuar se ka më shumë se një mënyrë për të qenë evropian.

Më 18 tetor, Franca qëndroi e vetme si kundërshtare e pranimit të Maqedonisë së Veriut dhe Shqipërisë në Bashkimin Evropian. Zyrtarë të lartë dhe udhëheqës të BE-së si Donald Tusk, Jean-Claude Junker dhe komisioneri Johannes Hahn shprehen keqardhje për vendimin francez. Studiues të ndryshëm dhe vëzhgues e përshkruanin veton e presidentit francez Emmanuel Macron si një “gabim” të madh.

Duke arsyetuar përgjigjen “jo” për hapjen e negociatave të pranimit me dy vendet, Macron tha se ai nuk mund të sigurojë njerëzit e tij se “gjithçka po shkon aq mirë sa do të hapim negociatat” me këto dy vende, kur ka “mijëra e mijëra e mijëra” shqiptarë duke aplikuar për azil në Francë, përcjell Ballkani.info.

Kjo frikë e imigracionit nga brenda Evropës tradhton një vështrim që nuk i sheh të gjithë evropianët si të barabartë – d.m.th. disa evropianë janë dukshëm më evropianë se të tjerët. Dhe nuk është çudi që instrumentet dhe iniciativat e ndryshme që kanë qenë pjesë e procesit të integrimit evropian quhen “Evropianizim”.

Masa për të qenë me të vërtetë evropiane duket se është nga një shtet neoliberal i pasur, kapitalist, veçanërisht nga një fuqi e mëparshme koloniale. Të gjitha vendet e mëparshme komuniste në kontinent pritet të imitojnë këtë model përmes procesit të të ashtuquajturit integrim, duke miratuar “masa”, “instrumente”, “reforma” të diktuara nga teknokratët perëndimorë.

Premisa e këtij procesi tradhton një supozim të fshehtë në lidhje me tendencat drejt anomisë dhe korrupsionit në vendet e Evropës Lindore, dhe veçanërisht në Ballkan. Siç ka theksuar historianja bullgare Maria Todorova në librin e saj “Imagjinimi i Ballkanit”, Evropa Perëndimore e ballkanizoi Ballkanin në të njëjtën mënyrë siç orientoi Orientin.

Në këtë linjë mendimi, disa evropianë perëndimorë mund të më perceptojnë si duke shkruar nga pozicioni i një “emigranti” të mundshëm, por unë pohoj, megjithatë, se unë jam duke shkruar si një qytetar evropian.

Le të mos harrojmë se socializmi si ide bazohet në modernizmin evropian. Për më tepër, ndërsa rriti markën e vet të regjimit socialist, federata jugosllave ishte mjaft e hapur për Evropën Perëndimore dhe u ofronte qytetarëve të saj lëvizje të lirë në Perëndim.

Pas shpërbërjes së saj, të gjithë naivisht menduam se do të hynim në BE menjëherë sepse, në fund të fundit, ne ishim evropianë, ishim nga Evropa dhe menduam se gjithmonë i kishim takuar asaj. Kjo pritje ishte spontane, dhe ndjehej, me të vërtetë, “e natyrshme”.

Kështu që u ndje si një shuplakë në fytyrë kur në vitet 1990 BE kërkoi nga ne t’i nënshtrohemi “Evropianizimit” para se të bëheshim “Evropian” në letër. Ndiheshim të poshtëruar por duhej ta pranonim këtë “shuplakë” nga vëllezërit dhe motrat tona më të “sofistikuara”, të zhvilluara dhe më të pasura evropiane.

Ne filluam të shikojmë për “demokracinë e tyre të përparuar” në mënyrë jo kritike sikur të ishte modeli më i mirë dhe i vetëm për zhvillim dhe mirëqenie (i cili kohët e fundit është vërtetuar se është shumë më i prekshëm, i paqëndrueshëm dhe i ndjeshëm ndaj sundimeve të ekstremit të djathtë sesa jemi bërë për të besuar). Duke qenë nën vëmendjen e vështrimit të ballkanizmit perëndimor, ne u detyruam të besonim në inferioritetin tonë të lindur.

Kështu që, ne u nisëm për një transformim kolosal: ne çmontuam sistemin tonë socialist, ne privatizuam të gjitha industritë tona, ne shkurtuam buxhetet për shërbimet themelore si arsimi dhe kujdesi shëndetësor, rilindëm si të jemi konservatorë, duke braktisur idealet e barazisë gjinore dhe sekularizmin e fortë që kishim trashëguar nga gjysëm shekulli i socializmit.

Ne pritej të ndërtonim një demokraci liberale plotësisht të zhvilluar perëndimore nga e para, ndërsa duke tërhequr pas nesh barrën e thellimit të varfërisë dhe traumës.
Shoqëria jonë kishte mbetur në copëza dhe pritej që së shpejti të ndërtojmë një të re, të krijojmë institucione të reja dhe të formësojmë një mentalitet të ri – sikur të kishte diçka thellësisht të gabuar ose “jo-evropiane” në lidhje me mentalitetin tonë të mëparshëm.

Ky proces ngacmues i shkatërrimit dhe ndërtimit të një sistemi të tërë u quajt me eufemizëm “tranzicion”.
Në mënyrë të parashikueshme, kjo nuk shkoi as shpejt dhe as me sukses. Konkurrenca nuk ishte e drejtë. Hapja e tregjeve tona drejt kapitalizmit të zhvilluar të Perëndimit dhe ndërmarrja e reformave neo-liberale kulloi burimet tona njerëzore dhe ekonomike ndërsa vazhdonim të përpiqemi të qëndrojmë të aftë.

Ndërkohë, ndikimet konservatore “jo-evropiane” u përhapën në rajone kryesisht laike dhe në mënyrë të theksuar multikulturore të ish-Jugosllavisë. Forcat e tjera gjeopolitike, ndikimi i të cilave frika nga BE ( Rusia , Kina, Turqia, Arabia Saudite, etj.), arritën të ndërhyjnë dhe minojnë procesin e panevojshëm të “Evropianizmit” që Perëndimi kishte kërkuar. Kështu, ndërsa po bënim hapa mbrapa dhe me radhë në dhomën e pritjes së BE-së, ne u ngadalë “de-evropianizohemi”.

Sot, pas gjithë asaj që ndodhi, është e qartë se BE-ja nuk do të arrijë stabilitet dhe prosperitet, nëse nuk përpiqet të krijojë një territor me të vërtetë të unifikuar në kontinent.

Unioni duhet të përpiqet të bëhet Evropë dhe anasjelltas. Në vend që ta shohë veten si një klub elitar, ai duhet të adoptojë një qasje integruese më gjeopolitike dhe horizontale dhe të përqafojë faktin se ekziston më shumë se një nocion i “Evropianizmit”.

Në mënyrë që të kemi një BE më “të integruar politikisht”, politikanët e Evropës perëndimore si Macron duhet të dëgjojnë instinktet e tyre politike realiste sesa argumentet teknokratikë që tradhtojnë një racizëm perverse liberal. /Ballkani.info/