Inxhinierët kanë zbuluar “çelësat për shuarje” të ngjitur në pjesë të paneleve diellore të prodhuara në Kinë të shitura në SHBA, duke ngjallur frikën se Pekini mund të manipulojë furnizimin apo edhe “të shkatërrojë fizikisht” rrjetet e energjisë në të gjithë SHBA, Mbretërinë e Bashkuar dhe Evropë, raporton Reuters.

Megjithëse panelet janë krijuar për të lejuar akses në distancë për përditësime dhe mirëmbajtje, shërbimet që i përdorin zakonisht instalojnë mure zjarri për të parandaluar komunikimin e drejtpërdrejtë me Kinën, transmeton Ballkani.info.

Megjithatë, ekspertët amerikanë që çmontojnë pajisjet e lidhura me rrjetin për të kontrolluar për kërcënime sigurie, kanë gjetur pajisje komunikimi të paautorizuara në disa panele diellore që nuk janë të listuara në dokumentacionin teknik të produktit, thanë dy burime për Reuters.

“Ekziston një mënyrë e integruar për të shkatërruar fizikisht rrjetin”

Përdorimi i këtyre pajisjeve për të anashkaluar muret e zjarrit dhe për të fikur në distancë panelet ose për të ndryshuar cilësimet e tyre mund të destabilizojë rrjetet e energjisë, të dëmtojë infrastrukturën dhe të shkaktojë ndërprerje të gjera të energjisë.

“Ajo që në thelb do të thotë është se ekziston një mënyrë e integruar për të shkatërruar fizikisht rrjetin,” tha një nga burimet.

Zbulimi ngriti frikën se Pekini mund të ruajë aftësinë për të bërë kërdi në rrjetet e energjisë perëndimore, duke pasur parasysh varësinë e madhe të sistemeve të rinovueshme nga pjesë të prodhimit kinez. Panelet diellore britanike përdorin pjesë të prodhuara në vende të ndryshme, përfshirë Kinën.

Nuk dihet nëse “çelsat e shuarjes” kineze janë në ndonjë inverter të instaluar në fermat britanike të erës ose në fermat diellore. Por ministri britanik i energjisë, Andrew Bowie, i bëri thirrje ministrit të sigurisë së energjisë Ed Miliband që të ndalojë menjëherë dhe të rishikojë përpjekjet për kalimin në energjinë e gjelbër.

“Ekzistenca e këtyre pajisjeve nuk dihej publikisht deri më tani”

Dy burime të Reuters nuk pranuan të përmendin prodhuesit kinezë të paneleve dhe baterive me pajisje komunikimi shtesë, ose të thonë se sa kanë gjetur. Megjithatë, ekzistenca e këtyre pajisjeve të paautorizuara nuk është bërë e ditur publikisht deri më tani, dhe qeveria amerikane nuk i ka pranuar publikisht këto zbulime, shkruan Ballkani.info.

Gjatë nëntë muajve të fundit, pajisje komunikimi të paautorizuara, duke përfshirë radiot celulare, janë gjetur gjithashtu në bateri nga furnizues të shumtë kinezë, tha një burim.

“Ne e dimë se Kina sheh vlerë në vënien e të paktën disa elementeve të infrastrukturës sonë kritike në rrezik shkatërrimi ose përçarjeje,” tha Michael Rogers, ish-drejtor i Agjencisë së Sigurisë Kombëtare të SHBA (NSA).

I regularly go visit China's solar installations.

This is all my footage. You can't understand the scale of China's solar until you are standing in a sea of silicon stretching farther than you can see in any direction.

Furthermore, these installations are surrounded by… pic.twitter.com/NUldKggSxs

— Jason Smith – 上官杰文 (@ShangguanJiewen) May 16, 2025

“Unë mendoj se kinezët, të paktën pjesërisht, po llogarisin në përdorimin e gjerë të panelit që redukton aftësinë e Perëndimit për të zgjidhur problemin e sigurisë.”

“Ne vlerësojmë vazhdimisht rreziqet”

I pyetur nga Reuters për koment, Departamenti Amerikan i Energjisë tha se vlerëson vazhdimisht rreziqet që lidhen me teknologjitë e reja dhe se ka sfida të rëndësishme rreth zbulimit dhe dokumentimit të funksionalitetit nga prodhuesit.

“Ndërsa ky funksionalitet mund të mos ketë qëllime keqdashëse, është thelbësore që klientët të kuptojnë plotësisht aftësitë e produktit që po marrin,” tha zëdhënësi. Ata shtuan se po punojnë për të adresuar boshllëqet e zbulimit përmes “Faturës së Materialeve të Softuerit” dhe kërkesave të tjera kontraktuale.

“Ne kundërshtojmë përgjithësimin e nocionit të sigurisë kombëtare, shtrembërimin dhe përçmimin e arritjeve të infrastrukturës së Kinës”, tha një zëdhënës i ambasadës kineze në Uashington.

China carpeted an extensive mountain range with solar panels in the hinterland of Guizhoupic.twitter.com/SmeLsMcJqK

— Massimo (@Rainmaker1973) May 9, 2025

Dominimi kinez

Bie në sy dominimi i Kinës në prodhimin e teknologjisë për burimet e rinovueshme të energjisë – veçanërisht panelet.

Huawei është furnizuesi më i madh në botë i inverterëve, me 29% të dërgesave globale në vitin 2022, i ndjekur nga kompanitë kineze Sungrow dhe Ginlong Solis, sipas konsulencës Wood Mackenzie. Huawei dhe Sungrow së bashku thuhet se prodhuan më shumë se gjysmën e paneleve në botë në vitin 2023.

Që nga viti 2019, SHBA ka kufizuar aksesin e Huawei në teknologji, duke e akuzuar kompaninë për aktivitete kundër sigurisë kombëtare, të cilën Huawei e mohon.

Edhe pse Huawei u tërhoq nga tregu i inverterit në SHBA në vitin 2019 – në të njëjtin vit që pajisjet e tij të telekomit 5G u ndaluan – ai mbetet një furnizues dominues diku tjetër. /Ballkani.info/