Në periferi të retorikës triumfuese mbi dhënien e afërt të statusit të kandidatit në BE, Ukrainës dhe Moldavisë, krerët e BE-së në Bruksel të enjten (23 qershor) u përballën me homologët e Ballkanit Perëndimor, shumë të frustruar për mungesën e përparimit të tyre në rrugën drejt BE-së, shkruan Euractiv.
Udhëheqësit e gjashtë vendeve ballkanike – Shqipëria, Bosnja, Kosova, Mali i Zi, Maqedonia e Veriut dhe Serbia – mirëpritën përparimin e pritshëm të Ukrainës, por shprehën zhgënjim të madh që negociatat e tyre nuk kanë filluar ose mbeten të ngecura, pothuajse dy dekada pasi u premtuan përfundimisht anëtarësimin në BE, përcjell Demokracia.com.
Në bisedimet që zgjatën për gati katër orë, të dyja palët fillimisht kishin për qëllim të diskutonin pasojat e luftës së Rusisë në Ukrainë dhe forcimin e mëtejshëm të marrëdhënieve BE-Ballkani Perëndimor. Një draft i konkluzioneve të samitit, i parë nga EURACTIV, tregoi se liderët e BE-së do të jepnin përsëri “angazhim të plotë dhe të qartë ndaj perspektivës së anëtarësimit në BE të Ballkanit Perëndimor” dhe “thirrje për përshpejtimin e procesit të anëtarësimit”.
Por, ata ka të ngjarë të mos përmbushin çdo angazhim të mëtejshëm ndaj rajonit. Mungesa e përparimit për hyrjen në bllok ka dërguar në një ndjenjë të tillë zhgënjimi, saqë liderët e Maqedonisë së Veriut, Shqipërisë dhe Serbisë menduan shkurtimisht të mos merrnin pjesë fare në takim.
Ata përfundimisht bënë udhëtimin, por kryeministri shqiptar Edi Rama shkroi në Twitter se “nuk do të ketë shumë për të dëgjuar” nga liderët e BE-së, përcjell Demokracia.com. Një zyrtar i BE-së u tha gazetarëve se blloku do të vazhdojë të mbështesë rajonin, duke përfshirë “përfitime konkrete socioekonomike për partnerët e Ballkanit Perëndimor tashmë gjatë negociatave të pranimit” dhe integrimin e tyre gradualisht në punën e BE-së.
“Plani Ekonomik dhe i Investimeve i BE-së për Ballkanin Perëndimor do të sigurojë deri në 30 miliardë euro investime për të ndihmuar rajonin me rimëkëmbjen ekonomike dhe konvergjencën me BE-në, për të mbështetur projektet strategjike që përmirësojnë lidhjen dhe qëndrueshmërinë e rajonit”, ka thënë zyrtari i BE-së.
“Paketa e parë prej 21 projektesh kryesore, me vlerë mbi tre miliardë euro, u lansua në fillim të këtij viti”, shtoi ai. Megjithatë, një konferencë e përbashkët për shtyp e planifikuar fillimisht me Presidentin e Këshillit të BE-së, Charles Michel, presidentin francez Emmanuel Macron dhe Presidenten e Komisionit të BE-së, Ursula von der Leyen, u anulua “për shkak të kufizimeve kohore”.
Kjo u dha një shans tre liderëve të pakënaqur të Ballkanit Perëndimor që të shfrynin zemërimin e tyre veçmas.
“Po humbim kohë të çmuar”, tha kryeministri i Maqedonisë së Veriut, Dimitar Kovaçevski, duke folur për “pakënaqësinë e tij me dinamikën e procesit të zgjerimit”.
Duke thënë se vetoja e Bullgarisë ishte një “goditje për besueshmërinë e BE-së”, ai vazhdoi duke nënvizuar se vendi i tij ka 18 vjet i ngecur në dhomën e pritjes. Bullgaria bllokoi fillimin e bisedimeve të pranimit me Shkupin në 2020 për një mosmarrëveshje në lidhje me historinë dhe gjuhën. Shqipëria po frenohet gjithashtu, sepse BE e ka lidhur përparimin e saj me atë të Maqedonisë së Veriut.
“Ne nuk mund të ngecim në këtë situatë, sepse një vend i vetëm nuk arrin të zhbllokojë (…) ne nuk duhet të lejojmë që çështjet dypalëshe të bëhen një çështje shumëpalëshe”, shtoi Kovaçevski. Duke komentuar propozimin francez të kompromisit, ai përsëriti se ai “nuk do të ishte i pranueshëm për mua për qytetarët, partnerët e koalicionit, presidentin, gjithë Maqedoninë e Veriut”.
Duke vazhduar tonin e tij sfidues, kryeministri i Shqipërisë, Edi Rama, u ankua se BE-ja ishte “e paaftë për të çliruar dy pengje”, duke iu referuar Shqipërisë dhe Maqedonisë së Veriut. “Nuk të bën përshtypje të mirë, veçanërisht në kontekstin e luftës. Edhe një pandemi… një luftë kërcënuese, nuk kanë mundur t’i bashkojnë ata”, tha Rama për përçarjen e liderëve të BE-së, duke iu referuar luftës në Ukrainë.
“Zgjerimi ka kaluar nga një vizion i përbashkët i komunitetit në një mjet rrëmbimi të shteteve individuale”, shtoi ai. “Më vjen keq për ta. Shpresoj t’i ndihmojmë”, tha Rama, duke shprehur “dhimbjen e thellë” për BE-në, duke thënë se fryma e zgjerimit është “shtrembër”.
Ndërsa, duke e kthyer vëmendjen te Kosova fqinje, ai e përshkroi mungesën e liberalizimit të vizave – Kosova është i vetmi vend në rajon që ende e pret – si “rrëmbim tjetër”, shkruan Euractiv.
“[Evropa] është një vend i bukur, njerëz të bukur, fotografi të bukura, fjalë të bukura. Një ditë do të bëhemi anëtarë të mirë të BE-së”, tha Rama, duke shtuar më vonë se nëse jo shpejt, atëherë “ndoshta shekullin e ardhshëm”. Kryeministri bullgar, Kiril Petkov, i cili përfaqësoi vendin e tij pavarësisht se humbi një votëbesim në parlament të mërkurën, tha në mëngjes se shpresonte për mbështetje për Maqedoninë e Veriut në parlamentin bullgar së shpejti, pa dhënë më shumë detaje, përcjell Demokracia.com.
Ndërsa, tensionet midis Rusisë dhe BE-së për Ukrainën mbeten të larta, Serbia ka qenë nën presion për të lidhur politikën e saj të jashtme me atë të BE-së dhe për të vendosur sanksione kundër Moskës, ndër të tjera.
Megjithatë, liderët e BE-së nuk i bënë presion Serbisë dhe në vend të kësaj, diskutimi u devijua te vetoja bullgare kundër Maqedonisë së Veriut. Presidenti i Serbisë, Aleksander Vuçiq, u tërhoq kundër perceptimit publik të hezitimit dhe në disa raste të refuzimit të vendit të tij për të zbatuar sanksionet e BE-së.







