Marrëveshja ndërmjet Beogradit dhe Prishtinës është e vetmja dhe gjëja më e mirë që mund të ndodhë në këtë moment në lidhje me marrëveshjet e ardhshme të mundshme me të cilat Serbia mund të humbasë shumë më tepër se sa mund të fitojë tani, tha drejtori i Institutit për Çështje Evropiane Naim Leo Beshiri.
Sa i përket zgjidhjes së problemit të Kosovës, ai vlerësoi se marrëveshja e përhershme po përpiqet të bëjë fillimin e paqes së përhershme mes dy kombeve dhe të zgjidhë të gjitha çështjet aktuale që i pengojnë qytetarët e Serbisë dhe ekonomia të lulëzojë, transmeton Ballkani.info.
Beshiri theksoi se paqja kërkon vizionin dhe dëshirën e liderëve në Beograd dhe Prishtinë për të zgjidhur problemin dhjetëvjeçar, por se tani për tani nuk duket se jemi më afër një marrëveshjeje, “që do të thotë se për Serbinë dhe Kosovën disa marrëveshje të ardhshme do të jenë dukshëm më të këqija se në vitin 2003 kur u takuan për herë të parë”.
Ai tha se është pothuajse e sigurt që përfundimi i dialogut ndërmjet Beogradit dhe Prishtinës do të kurorëzohet me një konferencë ndërkombëtare, ku fuqitë e mëdha do të thonë se e mbështesin marrëveshjen.
Ai theksoi se, mbi të gjitha, Brukseli, por edhe Uashingtoni, presin që dialogu të jetë “çështje e brendshme”, që Beogradi dhe Prishtina të dalin nga propaganda dhe grindjet e tyre ditore politike dhe të ngrihen në një nivel më të lartë.
Ai shtoi se nga Beogradi dhe Prishtina pritet që të jetë rezultat i bisedimeve “që do të rezultojnë në një konferencë ndërkombëtare, ku negociatat me shumë gjasa do të përfundojnë me anëtarësimin e Kosovës në Kombet e Bashkuara”.
Një konflikt i ngrirë nuk i përshtatet as Beogradit dhe as Prishtinës
Beshiri përkujtoi se presidenti serb Aleksandar Vuçiq dhe kryeministrja Ana Brnabiq thanë se konflikti i ngrirë nuk është i pranueshëm për Serbinë dhe vlerësoi se një konflikt i ngrirë pothuajse me siguri nuk është i pranueshëm as për Prishtinën.
Ai vuri në dukje se konflikti i ngrirë është i përshtatshëm vetëm për palën që mund të dëshirojë që tensionet në Ballkanin Perëndimor të mbeten dhe theksoi se “natyrisht vetëm Rusia” qëndron për konfliktet e ngrira dhe status quo-në.
Për Beshirin nuk ka dilemë Bashkimi Evropian (BE) apo Kosova, “sepse qëllimi strategjik i Serbisë është të bëhet anëtare e BE-së”.
Ai i kujtoi asaj se që nga ndryshimet demokratike e deri më sot, në ekspozite e të gjithë kryeministrave shkruhej se reformat që çojnë drejt anëtarësimit në BE janë qëllimi strategjik i Serbisë.
Beshiri tha se Kosova është një çështje që “i ka ndodhur kësaj qeverie, e cila mund të ketë qenë në vitet nëntëdhjetë dhe ka nxehur gjërat që po jetojmë sot”, përcjellë Ballkani.info.
Ai prezantoi se shmangia e çështjes së Kosovës në të kaluarën na ka çuar në një situatë ku në vitin 2024 flitet për 15 për qind të humbur të territorit dhe se shumë rrallë flasim për jetët e humbura, të zhdukurit, të dëbuarve dhe atyre të cilët nuk donin të jetonin më me ne për shkak të mënyrës se si trajtoheshin.
Rruga drejt BE-së dhe në të njëjtën kohë paqja me Kosovën – art serioz për Nobelin
“Të gjesh një mënyrë për të udhëtuar në BE dhe për të reformuar shoqërinë, duke ndërtuar në të njëjtën kohë paqen me qytetarët e Kosovës është një art serioz për të cilin dikush me shumë gjasa do të fitojë çmimin Nobel”, parashikoi Beshiri.
Sipas mendimit të tij, Kosova është në rrugë të parë drejt marrjes së statusit të vëzhguesit në Kombet e Bashkuara (OKB), e më pas drejt anëtarësimit të plotë të OKB-së.
Ai theksoi se asgjë nuk do të ndodhë derisa të zgjidhet lufta në Ukrainë dhe se “pa Rusinë, anëtarësimi i Kosovës në OKB dhe në organet e tjera të OKB-së ende nuk është i mundur”.
Sipas mendimit të tij, Asociacioni i komunave me shumicë serbe mund t’i ndihmojë serbët, qytetarët e Kosovës që të shprehen kulturalisht, të arsimohen dhe të bëjnë politikë në jetën publike të Kosovës.
Ai shtoi se Asociacioni mund të kontribuojë në ruajtjen e gjuhës dhe kulturës dhe ndërveprimin më të mirë mes komunave ku serbët janë shumicë.
Ai theksoi se një organizatë e tillë është pak më shumë se një organizatë joqeveritare dhe pak më pak se një ent apo republikë brenda një vendi tjetër dhe se nuk do të ketë të drejtën e vetos.
Kushtetuta e Kosovës tashmë u garanton të drejta qytetarëve të nacionalitetit serb dhe pakicave tjera, por ato nuk respektohen, prandaj është e nevojshme të insistohet që pushteti qendror në Prishtinë t’i respektojë këto të drejta, tha Beshiri.
Atij i duket se nuk jemi afër miratimit të statutit të Asociacionit, por ai mendon se është i pashmangshëm, sepse e presin bashkësia ndërkombëtare dhe serbët në Kosovë.
Beshiri tha se nuk është mirë të organizohet referendum për një çështje që është shumë e politizuar.
Çështja e Kosovës shkakton emocione serioze te qytetarët e Serbisë, duke pasur parasysh se për më shumë se 40 vjet ka manipulim serioz të fakteve dhe shtrembërim të tyre në lidhje me atë që ka ndodhur në Kosovën e viteve 1990-ta, theksoi Beshiri, transmeton Ballkani.info.
Ai mendon se nuk mund të mbahet një referendum pa diskutim të sinqertë disa vjeçar për “rolin e ushtrisë, policisë dhe formacioneve paraushtarake, e para kësaj për marrëdhëniet mes elitës politike dhe elitës politike shqiptare në Kosovë”.
Ai vuri në dukje se një çështje siç është Kosova, zakonisht në marrëdhëniet ndërkombëtare nuk vihet në referendum, sepse rezultati i referendumit dihet, që do të thotë se për organizimin e tij shpenzohen vetëm para.
As Beogradi dhe as Prishtina nuk kanë para për një konflikt
Beshiri beson se rreziku i një konflikti të madh është minimal sepse as Beogradi dhe as Prishtina nuk kanë para për një konflikt, “dhe njerëzit nuk duan të përfshihen në një konflikt të tillë”.
Nëse Serbia nuk i ka paguar ende kompensimet e luftës për njerëzit që kanë marrë pjesë në luftërat e viteve 1990, dhe nëse policët dhe ushtarët nuk kanë marrë ende kompensime për pjesëmarrjen në luftën e vitit 1999, është pothuajse e sigurt që të paktën ata dhe familjet e tyre nuk kanë asnjë qëllim të përfshirjes në luftën që do të sjellë vetëm vuajtje për të gjithë rajonin, tha Beshiri.
Ai për fonet, shtoi se komuniteti ndërkombëtar nuk do të lejonte lehtësisht një konflikt, se Serbia është e rrethuar nga anëtarët e NATO-s dhe se Shqipëria pothuajse me siguri do të reagonte në rast të një konflikti të madh.
Ai përfundoi se është “mashtrues” të flitet për luftën 30 vjet pas luftës së fundit dhe se një politikan që e mbron atë, përveç se është kundër ligjeve të Serbisë, duhet të kalojë edhe në të kaluarën politike.
Naim Leo Beshiri (Kragujevc, 7 korrik 1987) është politolog dhe politikan serb me origjinë gorane. Familja e tij është me origjinë nga fshati Orçushë, afër Dragashit, por ai ka lindur në Kragujevc të Serbisë. Ai jeton dhe punon në Beograd. /Ballkani.info/







