Në Tivat të Malit të Zi ka përfunduar pjesa zyrtare e samitit BE-Ballkani Perëndimor. Në fund të samitit nuk u miratua një deklaratë e përbashkët, por Bashkimi Evropian doli me një komunikatë, në të cilën u tha se liderët evropianë mirëpritën reformat që po vazhdojnë dhe riafirmuan përkushtimin ndaj procesit të zgjerimit të BE-së, të bazuar në merita.
Në komunikatën pas samitit u theksua se marrëdhëniet e mira fqinjësore dhe bashkëpunimi rajonal mbeten thelbësore për përfitimin e të gjitha avantazheve të integrimit më të afërt. Po ashtu, u nënvizua rëndësia e forcimit të mëtejshëm të bashkëpunimit në fushën e politikës së jashtme, sigurisë dhe mbrojtjes.
Po ashtu u diskutua për ofertat konkrete të BE-së për vendet e Ballkanit Perëndimor, përfshirë “korsitë e gjelbra”, përparimin drejt integrimit në Tregun e Përbashkët të BE-së dhe në sistemin SEPA (Zona e Vetme e Pagesave në Euro), si dhe investimet në vazhdim për lidhjen digjitale në mbarë rajonin.
Duke u mbështetur në këtë përparim, gjatë samitit u theksuan edhe mundësi të reja për bashkëpunim, lëvizshmëri dhe ndërlidhje në rajon.
Përmes komunikatës u njoftua për nisjen e një bashkëpunimi më të ngushtë ndërmjet Ballkanit Perëndimor dhe Agjencisë së Bashkimit Evropian për Sigurinë Kibernetike, me qëllim forcimin e qëndrueshmërisë ndaj kërcënimeve kibernetike.
Nisja e një programi të ri të mobilitetit, i financuar nga BE-ja së bashku me Shkollën Rajonale për Administratë Publike, do t’u mundësojë deri në 100 nëpunësve civilë nga Ballkani Perëndimor të fitojnë përvojë profesionale në administratat e shteteve anëtare të BE-së.
Po ashtu, u bë i ditur edhe synimi i Komisionit Evropian që programin DiscoverEU, i cili përfshin ofrimin e biletave falas të udhëtimit për të rinjtë 18-vjeçarë, ta zgjerojë për të rinjtë nga të gjitha vendet e rajonit duke filluar nga viti 2027.
U konfirmua gjithashtu se Komisioni Evropian ka përgatitur hapat e radhës drejt krijimit të marrëveshjeve për roaming ndërmjet BE-së dhe Ballkanit Perëndimor.
Në komunikatë u konfirmua po ashtu se BE-ja, nga Plani i Rritjes për vendet e rajonit, nga viti 2024 e deri më tani ka shpërndarë 673.6 milionë euro. Ndërkaq, liderët e rajonit u inkurajuan që të shfrytëzojnë sa më shumë mundësitë që ofron Plani i Rritjes, duke zbatuar reformat brenda afateve të parashikuara.
Ky plan i BE-së për periudhën 2024-2027, në vlerë prej 6 miliardë eurosh, synon qëllim përshpejtimin e afrimit ekonomik të rajonit me BE-në dhe mundësimin e qasjes graduale të tij në pjesë të tregut të përbashkët, para anëtarësimit të plotë.
Zgjerimi “po bëhet realitet”
Ndërkaq, më herët gjatë ditës në hapje të samitit udhëheqësit e BE-së thanë se zgjerimi po bëhet realitet dhe se blloku evropian nuk do të jetë i plotë pa vendet e rajonit.
Presidenti i Këshillit Evropian, Antonio Costa, tha se vizita e tij në të gjitha vendet e Ballkanit Perëndimor para samitit dëshmon përkushtimin e vazhdueshëm të BE-së ndaj rajonit.
“Suksesi juaj është i rëndësishëm, sepse tregon se zgjerimi po bëhet realitet dhe ne do të vazhdojmë t’ju mbështesim”, tha Costa, duke iu drejtuar Malit të Zi, nikoqirit të samitit dhe vendit që prin në procesin e anëtarësimit në BE.
Presidentja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, tha se Bashkimi Evropian po bëhet më i sigurt, më i qëndrueshëm dhe më i fuqishëm, por se “pa Ballkanin Perëndimor nuk do të jetë i plotë”.
Ajo tha se samiti do të përqendrohet në mënyrat për ta përshpejtuar procesin e zgjerimit, për ta bërë atë më të dukshëm dhe më të rëndësishëm strategjikisht.
Presidenti i Malit të Zi, Jakov Milatoviq, e cilësoi mbajtjen e samitit në vendin e tij si “pikë kthese” për Malin e Zi, për Ballkanin Perëndimor dhe për vetë Bashkimin Evropian.
Udhëheqësit e Bashkimit Evropian dhe ata të Ballkanit Perëndimor janë mbledhur të premten në Tivat të Malit të Zi, për samitin e nivelit të lartë ku në fokus pritet të jetë zgjerimi i bllokut evropian dhe integrimi më i shpejtë i rajonit në strukturat e BE-së.
Në samit po marrin pjesë udhëheqës të rëndësishëm evropianë dhe zyrtarë nga vendet kandidate, në një kohë kur Brukseli po përpiqet ta ringjallë procesin e zgjerimit, të ngadalësuar prej vitesh.
BE-ja pritet të shqyrtojë strategji të reja për ta përshpejtuar procesin e anëtarësimit për gjashtë vendet kandidate të Ballkanit Perëndimor, sipas presidentit të Këshillit Evropian, Antonio Costa, i cili e zhvilloi një turne në këto vende këtë javë për t’i paraprirë samitit.
Blloku evropian kohët e fundit është përqendruar në nxitjen e reformave në këto shtete kandidate, pas shqetësimeve në rritje lidhur me ndikimin e Rusisë dhe Kinës në rajon.
Shqipëria, Bosnja, Kosova, Maqedonia e Veriut, Serbia dhe Mali i Zi po e kërkojnë anëtarësimin në BE prej shumë vitesh, por ende nuk arritur t’i përmbushin kushtet e nevojshme, sipas bllokut.
Çdo shtet ndodhet në fazë të ndryshme të procesit të anëtarësimit, por Mali i Zi dhe Shqipëria janë më përpara në këtë rrugëtim.
Për të ecur përpara në rrugën e tyre, vendet kandidate duhet ta harmonizojnë legjislacionin e tyre me standardet e BE-së në 35 fusha politike, të njohura zakonisht si “kapituj”. Për hapjen ose mbylljen e çdo kapitulli kërkohet pëlqimi i të gjitha 27 shteteve anëtare të Bashkimit Evropian.
Mikpritësi i samitit pretendon se në Tivat do të qëndrojnë 35 delegacione ndërkombëtare. Rreth 20 liderë të shteteve anëtare të Bashkimit Evropian kanë konfirmuar pjesëmarrjen.
Të gjithë liderët e Ballkanit Perëndimor e kanë konfirmuar pjesëmarrjen.
Kosova në këtë takim përfaqësohet nga ushtruesja e detyrës së presidentit, Albulena Haxhiu.
Ndërkohë, ndryshe nga dhjetori i kaluar, në samit do të marrë pjesë presidenti i Serbisë, Aleksandar Vuçiq.
Ardhja e tij është shoqëruar me tensione në rritje me Malin e Zi, pasi autoritetet malazeze i dëbuan në aeroport një grup burrash që kishin mbërritur në Podgoricë me fluturim çarter.
Megjithëse marrëdhëniet me Malin e Zi nuk janë në nivelin më të mirë dhe tensionet filluan të rriteshin pas festimit të pavarësisë malazeze, Vuçiq nuk hoqi dorë nga pjesëmarrja sepse këtë ia kishte premtuar presidentes së Komisioni Evropian, Ursula von der Leyen, e cila e kishte telefonuar personalisht për të biseduar mbi pjesëmarrjen e tij.







