Shkruan: Rrahman Paçarizi

Sipas disa studiuesve “operat e sapunit” (Soap Opera apo thjesht Soaps) kane nisur si radio-show ne radiostacionet amerikane ne vitet ’30, dedikuar kryesisht per amviset e papuna, te cilat konsideroheshin si cak per shitjen e produkteve te caktuara

Keto emisione jepeshin (disa vazhdojne deri ne ditet e sotme) kryesisht pasdite, pasi, duke e pasur primatin, edhe pasditja llogaritej prime-time per radion. Duke e ndjekur kete model, nisen telenovelat, si produkte te televizioneve latino-amerikane, para se gjithash ne Brazil e Meksike, por edhe ne Kil, Venezuele, Argjentine etj. Telenovelat, iu rikthyen ne vitet ’80 edhe televizioneve amerikane me serialet “Dynasty” dhe “Dallas”, te cilat ndikuan qe ne tregun medial te Europes te hapej rruga per telenovelat latino-amerikane e tash edhe ato turke.

Big brother, nisi si reality show nga kompania holandeze Endemol, perkatesisht themuesi i saj John de Mol ne vitin 1997, frymezuar nga personazhi i librit “1984” te George Orwellit. Licenca e ketij programi me karakter garues eshte blere anekend botes, por ka edhe programe te ngjashme te modifikuara paksa.

Kuvendi i Kosoves funksionon qe nga viti 2001 kur u mbajten zgjedhjet e para, ne kohen kur Kosova ishte protektorat nderkombetar. Nga viti 2008, kur ky Kuvend e shpalli pavaresine, fitoi fuqi te plota legjislative, te pakushtezuara nga prania nderkombetare. Me 2014 e sidomos nga 15 prilli 2025, Kuvendi i Kosoves mban mbledhje te shkurtra disaminuteshe, çdo 48 ore.

E perbashketa e telenovelave, Big Brother dhe Kuvendit te Kosoves jane 3 deri 7 episode ne jave, te cilat ndiqeshin apo ndiqen masivisht dhe u dedikohen shtresave te varfra, shtresave te paarsimuara apo mesatarisht te arsimuara te popullates, por edhe grupeve te interesit qe nuk u takojne strukturave te permendura sociale.

Sa per kuriozitet, Soap opera amerikane e transmetuar ne radio “The romance os Helene Trent, “e mbajti te re” 35 vjeçe per 27 vjet protagonisten e saj.

Qellimi i ketyre produkteve apo ketyre spektakleve televizive eshte mbajtja e publikut ne tension permes orareve te percaktuara te transmetimit; mbajtja e preokupimit te popullates ne nivele te larta; zhvendosja e vemendjes nga problemet reale sociale, ekonomike, kulturore e arsimore dhe ushqyerja e shpresave per arritje te lehte te synimeve dhe endrrave jetesore. Per shembull, kur dikush i sheh deputetet e Kuvendit te Kosoves (shumicen prej tyre) i hipen deshira te behet deputet a deputete, pasi ata jo vetem qe nuk shquhen per ndonje tipar te larte qe duhet arritur me ndonje perpjekje (si leximi a shkollimi), por perkundrazi, fakti qe arritjet e tyre jane ne shperputhje me nivelin intelektual e arsimor, te bejne pishman per çdo faqe libri te lexuar.

Pra, Sop operat, Telenovelat, Big-brother dhe Kuvendi i Kosoves jane manipulime mediatiko-politike.