Aleanca e Kroacisë dhe Bosnjës dhe Hercegovinës u nxit nga gjenocidi në Srebrenicë, dhe shpëtoi Bihaçin dhe solli paqe në vend përmes Marrëveshjes së Dejtonit, u theksua sot në Dubrovnik në panelin për 30-vjetorin e nënshkrimit të Deklaratës së Splitit.

Kroacia dhe Bosnja dhe Hercegovina nënshkruan Deklaratën e Splitit në vitin 1995, dhe kjo aleancë e ktheu rrjedhën e luftës drejt paqes. Ish-Ministri i Jashtëm Mate Graniq kujtoi se pasi mësoi për krimet në Srebrenicë, presidenti turk Sulejman Demirel kërkoi një takim me Presidentin kroat Franjo Tuxhman, transmeton Ballkani.info.

“Nuk kam parë kurrë një njeri kaq të trishtuar”

“Demireli ishte me sy të përlotur në atë takim. Nuk kam parë kurrë një njeri kaq të trishtuar. Ai iu lut Tuxhmanit që Kroacia të ndihmonte boshnjakët që janë në gjunjë. Sepse nëse ai nuk ndihmon, pas Srebrenicës do të ndodhë edhe Bihaçi, i cili ishte më i prekshmi në atë moment”, rrëfeu Graniq.

“Presidenti na pyeti mua dhe Ministrin e Mbrojtjes Gojko Shushek se çfarë mendonim. Ne tham se Kroacia kishte nevojë për ndihmë dhe ai u pajtua. Ai e pyeti Shushekun nëse ishim gati, gjë që ai e konfirmoi. Ai më pyeti se si do të reagonte bashkësia ndërkombëtare, mbi të gjitha SHBA-të, dhe unë u përgjigja se do të reagonte në mënyrë perfekte nëse çështja do të zgjidhej sipas ligjit ndërkombëtar”, tha Graniq.

Ai theksoi se plani kishte tre komponentë: një takim midis Tuxhmanit dhe Izetbegoviqit, nënshkrimin e një dokumenti ligjor ndërkombëtar dhe kërkesën e Izetbegoviqit drejtuar Tuxhman për ndihmë, veçanërisht ndihmë ushtarake, të cilat Izetbegoviq i pranoi të gjitha.

“Bashkëpunimi i ushtrisë kroate me ushtrinë e Bosnjës dhe Hercegovinës ka sjellë një kthesë dhe paqe”

“Ata u takuan në Villa Dalmacija më 22 korrik, ranë dakord për përmbajtjen dhe nënshkruan Deklaratën e Splitit, dhe tashmë më 26 korrik ramë dakord të fillonim. Kroacia dhe Bosnja dhe Hercegovina ndihmuan në çlirimin e 20 përqind të territorit dhe shpëtimin e Bihaçit, por ne u ndalëm 20 kilometra larg Banja Llukës”, tha Graniq.

Ish-ambasadori i SHBA-së në Republikën e Kroacisë, Peter Galbraith, tha se ekziston një linjë e drejtpërdrejtë nga Srebrenica te Deklarata e Splitit dhe nga Stuhia te Marrëveshja e Paqes e Dejtonit.

“Bashkëpunimi i ushtrisë kroate me ushtrinë e BeH solli një pikë kthese në luftë dhe arriti paqen. Operacioni Stuhia ndryshoi situatën në terren. Bëra një kontribut të vogël në Deklaratën e Splitit sepse doja ta bëja të qartë se Qeveria e Bosnjës dhe Hercegovinës kërkoi qartë ndihmën e Kroacisë në përputhje me Nenin 51 të Kartës së Kombeve të Bashkuara, i cili parashikon mbrojtje individuale dhe kolektive. Pasoi një ofensivë në Luginën e Livanjës”, tha Galbraith, transmeton Ballkani.info.

“Mlladiq mendonte se ishte një strateg ushtarak i shkëlqyer”

Ai shtoi se qeveria amerikane refuzoi t’i jepte dritën jeshile Kroacisë në nëntor 1994, kur Bihaçi u rrethua nga Krajina dhe serbët e Bosnjës, por pas rënies së Srebrenicës, ajo prapë e lejoi atë.

“Argumenti se do të ketë 80,000 të vdekur në Bihaç mbizotëroi. Shkova te Tuxhmani në Brijune dhe përcolla mesazhin se SHBA-të e vlerësojnë vullnetin e Kroacisë për t’i dhënë fund rrethimit të Bihaçit, me paralajmërimin klasik se nëse ngec diku, nuk mbështeten tek ne. Ishte një dritë jeshile për Stuhinë. Srebrenica ndryshoi gjithçka. Mlladiq mendoi se ishte një strateg ushtarak i shkëlqyer kur vrau 8,000 burra dhe djem, dhe në vend të kësaj bëri një gabim të madh”, tha Galbraith.

Ish-ambasadori i BeH në Kroaci dhe anëtar i ekipit negociues të BeH në Uashington dhe Dayton, Kasim Trnka, ish-këshilltari i politikës së jashtme i presidentit turk Demirel, Mehmet Ali Bayar, ish-zyrtari i OKB-së në Zhepa Edward P. Joseph, gjenerali Kreshimir Çosiq dhe ish-ministri i jashtëm dhe anëtar i ekipit negociues kroat në Dayton, Miomir Zhuzhul, morën pjesë në panel. /Ballkani.info/