Lëshimi i dy raketave balistike nga Irani drejt bazës amerikano-britanike Diego Garcia, pothuajse 4,000 kilometra larg, pavarësisht faktit se asnjëra prej tyre nuk e goditi objektivin, ka ngritur pyetje të reja në lidhje me rrezet dhe ambiciet reale të Teheranit.
Shqetësimi më i madh është se rreze të tilla mund ta sjellin kërcënimin më afër territorit evropian, transmeton Ballkani.info.
Le të kujtojmë se lufta midis SHBA-së dhe Izraelit nga njëra anë dhe Iranit nga ana tjetër filloi disa javë më parë pas sulmeve amerikano-izraelite ndaj objektivave ushtarake dhe bërthamore iraniane, të cilave Teherani iu përgjigj me sulme me raketa dhe dronë ndaj bazave amerikane dhe objektivave izraelite në rajon. Konflikti që atëherë është përhapur në disa vende në Lindjen e Mesme, dhe sulmet ndaj objektivave të largëta, siç është baza Diego Garcia, sinjalizojnë një zgjerim të mundshëm të rrezes së raketave iraniane. Kjo bazë ishte objektivi i sulmit të fundit iranian.
E vendosur në ishullin e izoluar të Arkipelagut Chagos, një territor britanik, Diego Garcia është një nga dy bazat që Mbretëria e Bashkuar ia dorëzoi të premten Shteteve të Bashkuara për përdorim për “operacione specifike mbrojtëse kundër Iranit”, së bashku me Fairford në Angli. Është një bazë strategjikisht e rëndësishme për Shtetet e Bashkuara, e cila është shtëpia e nëndetëseve bërthamore, bombarduesve dhe shkatërruesve në mes të Oqeanit Indian.
Vetë Irani ka pohuar se nuk ka nevojë për raketa me një rreze të tillë veprimi
Operacioni iranian përfaqëson shkeljen më të fundit të një limiti të vetë-imponuar më parë në rrezen e veprimit të raketave prej 2,000 kilometrash.
Irani ka argumentuar për vite me radhë se nuk ka nevojë për një rreze më të madhe veprimi sepse kundërshtarët e tij kryesorë janë tashmë brenda asaj rrezeje. Që në vitin 2017, kreu i Gardës Revolucionare, Gjeneral Major Mohammad Ali Jafari, i tha Al Jazeera se Irani nuk kishte nevojë të zgjeronte rrezen aktuale të raketave të tij balistike prej 2,000 kilometrash sepse ato tashmë mund të godasin objektivat e armikut në rast agresioni.

Jeffrey Lewis, një ekspert i shquar i sigurisë globale në Middlebury College, tha se Irani po zhvillonte një raketë balistike ndërkontinentale që u “ridrejtua në një program hapësinor” pasi Udhëheqësi i atëhershëm Suprem Ali Hosseini Khamenei “vendosi një limit prej 2,000 kilometrash” në vitin 2017. “Ata po prisnin që Khamenei të ndryshonte mendje ose të vdiste”, tha Lewis, duke shtuar, “Tani ai është i vdekur”.
“Është realiste që Irani të mund të arrijë bazat amerikane në Evropë”
Analisti ushtarak Marinko Ogorec i tha Index se është e qartë se Irani ende nuk është afër shterrimit të arsenalit të tij të raketave.
“Përpjekja për të goditur bazën e largët ushtarake të Diego Garcia, pothuajse 4,000 kilometra larg territorit iranian, tregon se ajo ka raketa që mund të arrijnë objektiva të tilla. Kjo ul vlerësimet e mëparshme për një rreze veprimi prej rreth 2,000 deri në 2,500 kilometra. Nëse Irani ka arritur tashmë të lëshojë raketa në atë distancë, është realiste që shumë objektiva të tjerë të jenë brenda mundësive të tij.
Irani ndoshta nuk ka ambicie të qarta apo plane konkrete për sulme ndaj Evropës për momentin. Megjithatë, është realiste që, në rast të përshkallëzimit, ai mund të arrijë baza të caktuara amerikane në tokën evropiane, të cilat mund të jenë ndër objektivat e mundshme. Pyetja mbetet nëse ekziston një qëllim politik për këtë dhe në çfarë mase forcat iraniane janë vërtet të përgatitura për sulme të tilla”, tha ai.
Si arriti Irani në 4,000 kilometra?
Zyrtarët amerikanë vlerësuan se raketat e përdorura ishin ndoshta të klasës Khorramshahr-4, e cila më parë u raportua se kishte një rreze veprimi dukshëm më të shkurtër prej rreth 2,000 kilometrash. Por analistët vërejnë se rrezja varet gjithashtu nga konfigurimi i raketës, duke përfshirë masën e kokës luftarake, dhe mund të jetë më e madhe në kushte të caktuara.
Fabian Hinz, një analist i pavarur i raketave, i tha Wall Street Journal se Irani mund të ketë përshtatur një nga lëshuesit e tij hapësinorë që supozohet se janë civilë për qëllime ushtarake. Farzin Nadimi, një bashkëpunëtor i lartë në Institutin e Uashingtonit, tha se kompleksiteti i ripërdorimit të një koke luftarake ose rakete ekzistuese do të thotë që Irani ka të ngjarë të jetë duke u përgatitur për një sulm shumë kohë para luftës.
Jeffrey Lewis, një ekspert i kontrollit të armëve në Institutin e Studimeve Ndërkombëtare Middlebury, tha se Irani ka pasur prej kohësh aftësinë teknike për të zhvilluar raketa me rreze të mesme veprimi, por ngurrimi politik për t’i përdorur ato e ka penguar këtë. Kjo vijë tani është kaluar.
“Nuk ka kthim prapa,” tha Lewis. “Ky është thjesht një fakt: Irani ka raketa IRBM,” i tha Lewis WSJ. IRBM-të janë raketa balistike me një rreze veprimi prej rreth 3,000 deri në 5,500 kilometra, që do të thotë se ato mund të arrijnë objektiva thellë në Evropë.
Qytetet evropiane brenda mundësive
“Londra, Parisi, Berlini dhe çdo kryeqytet tjetër evropian tani janë brenda mundësive realiste të Iranit”, tha për Telegraph gjenerali i brigadës Ran Kochav, një studiues i RUSI-t dhe ish-komandant i forcave ajrore dhe anti-raketore të Izraelit.
❗️The Iranian terrorist regime launched a long-range missile for the first time since the start of Operation Roaring Lion that could reach a distance of ~4,000 km.
— Israel Defense Forces (@IDF) March 21, 2026
During Operation Rising Lion in June 2025, the IDF revealed that the Iranian regime has intentions to develop… pic.twitter.com/iliERIu2hV
Disa analistë gjithashtu vërejnë se shtetet anëtare të NATO-s kanë sisteme mbrojtëse nga raketat balistike të afta për të kapur kërcënime të tilla.
Martin L. O’Donnell, zëdhënës i Komandës Supreme të Forcave Aleate në Evropë, beson se NATO ka gjithçka që i nevojitet për të mbrojtur territoret e saj dhe thotë se evropianët mund të jenë të qetë, raporton The Telegraph. /Ballkani.info/







