Ndërsa tensionet midis Ukrainës dhe Rusisë janë në nivelin më të lartë në vite, krerët e BE-së dhe homologët e tyre të Partneritetit Lindor u takuan për një samit që synon të riafirmojë rëndësinë strategjike të rajonit, shkruan “Euractiv”.

Samiti i BE-së me fqinjët e saj lindorë – Ukrainën, Moldavinë, Gjeorgjinë, Armeninë dhe Azerbajxhanin – vjen pasi Perëndimi po kërkon opsione për të frenuar atë që thotë se mund të jenë përgatitjet ruse për një sulm të ri në territorin ukrainas.

“Thirrja jonë e parë është që Rusia të de-përshkallëzojë, por ne jemi gjithashtu të përgatitur për çdo agresion në rritje nga pala ruse”, tha presidentja e Komisionit Evropian Ursula von der Leyen pas bisedimeve.

“Sanksionet janë vendosur, ato sanksione mund të forcohen, por sigurisht që ka edhe sanksione të përgatitura që janë shtesë dhe vijnë në krye në të gjitha fushat e ndryshme që mund të mendoni”, shtoi ajo.

Përpjekjet për ndërmjetësim

Presidenti i Ukrainës Volodymyr Zelenskiy tha në Bruksel se Ukraina ishte e gatshme për çdo format të bisedimeve me Rusinë, por do të preferonte që sanksionet të vendoseshin menjëherë si një masë parandaluese për të penguar çdo sulm të mundshëm ushtarak.

Në margjinat e bisedimeve zyrtare të samitit, liderët e Francës dhe Gjermanisë kërkuan të ringjallën bisedimet nën të ashtuquajturin “Formati i Normandisë” që përfshin gjithashtu Rusinë dhe ka për qëllim zbatimin e marrëveshjeve të paqes Minsk II për t’i dhënë fund luftës në Lindjen e Ukrainës.

Kancelari i ri gjerman Olaf Scholz dhe presidenti francez Emmanuel Macron u takuan secili individualisht me Zelenskiy, si dhe të gjithë së bashku në një grup.

“Tre liderët riafirmuan angazhimin e tyre ndaj këtij formati negociatash për të gjetur një zgjidhje të qëndrueshme për konfliktin dhe për të ruajtur sovranitetin dhe integritetin territorial të Ukrainës”, deklaroi zyra e Macron.

Zelenskiy tha në Twitter se ai shpresonte në mbështetjen e Macron për të kundërshtuar “agresionin hibrid” të Rusisë në Evropë, ndërsa Parisi merr presidencën e radhës të BE-së për gjashtë muaj në janar. Ai gjithashtu ftoi Scholz-in në Ukrainë dhe dëshironte të thellonte bashkëpunimin me Berlinin në energji, siguri dhe mbrojtje.

Ëndrra për  anëtarësim

Ky ishte takimi i parë fizik midis të dyja palëve që nga shpërthimi i pandemisë COVID-19 dhe samiti i parë zyrtar midis bllokut dhe fqinjëve të tij lindorë që nga viti 2017.

Përgatitja e një deklarate të përbashkët politike ka qenë veçanërisht e ndjeshme politikisht pasi një përpjekje e tillë kishte dështuar në vitin 2019 dhe u zvogëlua në një deklaratë të kryetarit të nënshkruar vetëm nga diplomatja e atëhershme e lartë e BE-së, Federica Mogherini.

Ukraina, Gjeorgjia dhe Moldavia në Bruksel kërkuan mbështetje për iniciativën e tyre të fundit të bashkëpunimit në një përpjekje tjetër për të bindur BE-në të fillojë negociatat për t’u bashkuar me bllokun, një shtytje që nuk ka gjasa të sjellë rezultate së shpejti.

E vetëquajtura “Associated Trio” ka nënshkruar marrëveshje asociimi që thellojnë lidhjet e tyre tregtare dhe politike me BE-në në këmbim të reformave. “Qëllimi ynë është anëtarësimi i plotë në BE”, deklaroi Zelenskiy në Bruksel.

Ndërsa njohën iniciativën, udhëheqësit e BE-së vazhduan “të theksojnë rëndësinë e parimit të përfshirjes, duke ofruar akses të barabartë në mundësi dhe burime për të gjithë partnerët e interesuar”.

Megjithatë, deklarata e përbashkët përfundimtare e samitit tha se bashkëpunimi mund të thellohet në disa mënyra, “duke përfshirë, por pa u kufizuar në, fushat e tranzicionit binjak të gjelbër dhe dixhital, lidhjen, sigurinë e energjisë, drejtësinë dhe çështjet e brendshme, komunikimin strategjik dhe kujdesin shëndetësor”.

Shumica e vendeve anëtare të BE-së e kundërshtojnë publikisht idenë e një vetoje ruse ose të “sferës së ndikimit” mbi ish-republikat sovjetike, duke këmbëngulur se ata do të jenë të lirë të zgjedhin rreshtimet e tyre strategjike.

“Theksojmë se ky është një partneritet konstruktiv, i cili nuk është i drejtuar kundër askujt, por është krijuar për të kontribuar në paqen dhe prosperitetin për të gjitha vendet e fqinjësisë ”, thuhet në komunikatën përfundimtare të samitit.

BE-ja do të “pranojë aspiratat evropiane dhe zgjedhjen evropiane” të pesë vendeve të interesuara, thuhej në komunikatën përfundimtare. Udhëheqësit e Ukrainës, Gjeorgjisë dhe Moldavisë miratuan veçmas një Deklaratë të Përbashkët, për të arritur ambiciet e tyre më të mëdha.

Ulësja bosh e Bjellorusisë

Minsku u përfaqësua nga një karrige bosh pasi  Lukashenko tha se do të largohej nga partneriteti verën e kaluar.

“Ne e kundërshtuam këtë ide, pasi … në thelb, është një njohje se ky pezullim [nga Lukashenko] i pjesëmarrjes në nismën e Partneritetit Lindor është në fakt legjitim”, tha Valery Kavaleuski, kreu i kabinetit të liderit të opozitës Svitlana Tsikhanouskaya në një ngjarje javën e kaluar.

Ajo që ata parashikuan ishte “një ngjarje anësore gjatë samitit, disi ngjitur me vetë samitin”. Në vend të kësaj, Tsikhanouskaya zhvilloi një takim me Michel dhe kryediplomatin e BE-së, Josep Borrell.

“Ajo karrige bosh nuk do të thotë se ne kemi tërhequr angazhimin tonë ndaj popullsisë së Bjellorusisë,” u tha Michel gazetarëve pas bisedimeve të samitit.

Tsikhanouskaya tha gjithashtu se sanksionet perëndimore ndaj regjimit të Lukashenkos duhet të koordinohen më mirë për të mbushur boshllëqet ekzistuese.