UDHËHEQËSI suprem i Iranit, Ajatollah Ali Khamenei (86), ishte një kundërshtar i pamëshirshëm i Perëndimit, i cili shtypi brutalisht çdo kundërshtim të brendshëm dhe, në fakt, nëpërmjet një kombinimi rrethanash historike, ai u shndërrua nga një udhëheqës i dobët në një nga iranianët më të fuqishëm në histori.
Khamnei dyshohet se u vra në sulmet amerikano-izraelite në rezidencën e tij në Teheran, siç njoftoi Presidenti i SHBA-së Donald Trump, transmeton Ballkani.info.
Një goditje e madhe për Republikën Islamike
Vdekja e Khameneit është një goditje e madhe për Republikën Islamike që ai e ka udhëhequr që nga viti 1989, një dekadë pasi ai u dallua në revolucionin teokratik që përmbysi monarkinë iraniane dhe tronditi Lindjen e Mesme.
Khamnei tashmë i ka mbijetuar telasheve të ndryshme, por edhe para sulmit të së shtunës ai po përballej me krizën më serioze të sundimit të tij 36-vjeçar, duke u përpjekur të ‘dredhonte’ negociatat me Shtetet e Bashkuara mbi programin bërthamor të Iranit.
Që këtë vit, ai urdhëroi goditjen më vdekjeprurëse që nga Revolucioni Islamik i vitit 1979, duke thënë se ata që protestonin në të gjithë vendin, fillimisht kundër rritjes së çmimeve, “duhet të vendosen në vendin e tyre” përpara se forcat e sigurisë të hapnin zjarr ndaj protestuesve që brohorisnin “Vdekje diktatorit!”
Intransigjenca i kushtoi jetën?
Qershorin e kaluar, Khamenei u detyrua të fshihej gjatë 12 ditëve të sulmeve ajrore nga Izraeli dhe më pas nga SHBA-të, të cilat vranë disa bashkëpunëtorë të ngushtë dhe komandantë të Gardës Revolucionare dhe shkatërruan objekte të vlefshme bërthamore dhe raketore.
Sulmi ishte ndër shumë pasojat indirekte të sulmit të Hamasit ndaj Izraelit që jo vetëm që shkaktoi luftën në Gaza, por edhe e shtyu Izraelin të sulmonte aleatët e tjerë rajonalë iranianë.
Me dobësimin e Hezbollahut në Liban dhe rrëzimin e Presidentit sirian Bashar al-Assad, shtrirja e Khameneit në Lindjen e Mesme ishte e kufizuar, ndërsa Shtetet e Bashkuara kërkuan që ai të hiqte dorë nga leva e fundit strategjike e Iranit – raketat e tij balistike.
Khamei refuzoi as të diskutonte heqjen dorë nga raketat, të cilat i shihte si mjetin e tij të vetëm të mbetur për të penguar një sulm izraelit, një shfaqje intransigjence që mund t’i ketë kushtuar jetën.
Ndërsa zyrtarët e zgjedhur menaxhonin punët e përditshme, asnjë vendim i madh politik – veçanërisht ato që përfshinin Shtetet e Bashkuara – nuk mund të merrej pa miratimin e tij të qartë. Menaxhimi i aftë i sistemit kompleks të sundimit teokratik të Iranit nga Khamenei, i kombinuar me demokraci të kufizuar, siguroi që asnjë grup tjetër nuk mund të sfidonte vendimet e tij.
Një Udhëheqës i Papritur
Por nuk ishte gjithmonë kështu. Në fillim të sundimit të tij, Khamenei shpesh shihej si një pasardhës i dobët dhe i papritur i themeluesit të ndjerë të Republikës Islamike, Ajatollah Ruhollah Khomeini karizmatik.
Duke mos arritur gradën fetare të ajatollahit para se të emërohej udhëheqës suprem, Khamenei ka pasur vështirësi në imponimin e autoritetit fetar që parashikon një sistem teokratik. Pas një beteje të gjatë për të dalë nga hija e mentorit të tij, ai më në fund e afirmoi veten duke krijuar një aparat të fuqishëm sigurie të dedikuar ekskluzivisht atij.
Ai kurrë nuk i besoi Perëndimit, veçanërisht SHBA-së, duke e akuzuar shpesh atë se donte ta rrëzonte atë. Megjithatë, pavarësisht ngurtësisë së tij ideologjike, ai tregoi një gatishmëri për kompromis kur mbijetesa e Republikës Islamike ishte në rrezik.
Koncepti i “fleksibilitetit heroik”, i përmendur për herë të parë nga Khamenei në vitin 2013, lejoi kompromise taktike për të çuar përpara qëllimet e tij.
Mbështetja e kujdesshme e Khameneit për marrëveshjen bërthamore të Iranit me gjashtë fuqi botërore në vitin 2015 ishte një tjetër moment i tillë, pasi ai llogariti se lehtësimi i sanksioneve ishte i nevojshëm për të stabilizuar ekonominë dhe për të forcuar pushtetin e tij.
Trump braktisi marrëveshjen gjatë mandatit të tij të parë në vitin 2018 dhe rivendosi sanksionet shkatërruese ndaj Iranit. Teherani u përgjigj duke shkelur gradualisht të gjitha kufizimet e rëna dakord për programin e tij bërthamor.
Kur presioni u rrit, Khamenei u bëri thirrje vazhdimisht Gardës Revolucionare të Iranit dhe Basij, një forcë paraushtarake me qindra mijëra vullnetarë, për të shuar çdo mospajtim.
Ishin ata që shtypën protestat që shpërthyen pas rizgjedhjes së Mahmoud Ahmadinejad si president në vitin 2009 mes akuzave për mashtrim zgjedhor. Në vitin 2022, Khamenei ishte po aq i pamëshirshëm në arrestimin, burgosjen ose ekzekutimin e protestuesve të zemëruar nga vdekja në paraburgim e një gruaje të re iraniano-kurde, Mahsa Amini.
Dhe përsëri, ata ishin ata që shtypën raundin e fundit të protestave në janar. /Ballkani.info/







