Ratko Mlladiq

A do ta ndryshojë narrativën nacionaliste të Serbisë dënimi i përjetshëm për Ratko Mlladiq?

Haga ka mbështetur dënimin e përjetshëm të Ratko Mlladiqit. Por kjo nuk ka gjasa ta bëjë Serbinë të pranojë përgjegjësinë për rolin e saj në luftërat jugosllave, thotë aktivistja e të drejtave të njeriut Sonja Biserko, shkruan Deutsche Welle.

Gjenerali serb Ratko Mlladiq është famëkeq – jo vetëm për krimet e tij në Kroaci dhe Bosnjë e Hercegovinë gjatë luftërave jugosllave të viteve 1990, për të cilat atij iu dha një dënim i përjetshëm në vitin 2017, por gjithashtu sepse ai ishte në gjendje të fshihej dhe t’i shpëtonte drejtësisë për 16 vjet falë mbështetjes së qeverive të ndryshme të Serbisë.

Të martën, Mekanizmi Ndërkombëtar i Hagës për Tribunalet Penale (IRMTC) mbështeti dënimin dhe burgim të përjetshëm kundër Mlladiqit. Gjyqtarët e Dhomës së Apelit e shpallën atë fajtor për 10 nga 11 akuzat, përfshirë gjenocidin, krimet kundër njerëzimit, shkeljet e ligjeve ose zakoneve të luftës dhe e dënuan edhe një herë me jetë burgim.

Rëndësia e gjykatës së krimeve të luftës

Puna e gjykatës së krimeve të luftës në Hagë ka qenë jashtëzakonisht e rëndësishme për Ballkanin Perëndimor sepse ka nxjerrë në dritë prova të gjera të krimeve të kryera në luftërat jugosllave. Sidoqoftë, ende nuk ka prova të lidhjeve të Mlladiqit me Beogradin dhe Sllobodan Millosheviqin, presidentin serb në kohën e luftërave, si dhe figura të tjera kryesore të përmendura në padinë e vitit 1991 kundër këtij të fundit. Dënimi i vitit 1997 i Dushko Tadiqit, personit të parë që u gjykua nga Tribunali i Hagës, thekson se lufta e Bosnjës ishte konflikt i armatosur ndërkombëtar.

Në çështjen kundër Ratko Mlladiqit, gjykata nuk e lidhi atë me Serbinë. As nuk e përfshiu gjenocidin e mirë-dokumentuar në gjashtë komuna boshnjake në fillim të luftës në vitin 1992, për të cilën prokurorët e konsiderojnë atë përgjegjës.

Në Serbi, deri më sot – 26 vjet pas përfundimit të luftës – vendimet e gjykatës së Hagës në lidhje me Serbinë konsiderohen antiserbe. Ligjërimi publik tenton të përqendrohet pothuajse tërësisht në paditë e kriminelëve të luftës nga vendet e tjera. Fakti që vetë shteti serb nuk është akuzuar për veprimtari kriminale u lejon njerëzve të mohojnë çdo përgjegjësi serbe për luftërat dhe krimet e luftës.

Rrëfimi i gabuar serb

Në vend të kësaj, konflikti përshkruhet si një “luftë çlirimtare për serbët” në Bosnjë dhe fondamentalizmi islamik fajësohet për kolapsin e Jugosllavisë. Është zhvilluar një rrëfim kombëtar që portretizon serbët si viktima të stigmatizuara nga bota, jo më pak për shkak të afërsisë së tyre me Rusinë.

Mbi 8,000 burra dhe djem boshnjakë u vranë në masakrën e Srebrenicës

Gjenocidi i Srebrenicës në vitin 1995 ishte në fakt pjesë e një strategjie serbe që përcaktoi qytetin lindor të Bosnjës dhe Zepa e Gorazden, dy “zona të tjera të sigurta” të shpallura nga OKB-ja, si një lloj korridori mysliman, i cili gjoja lidhte Sarajevën me Turqinë përmes rajonit serb të Sanxhakut, i cili kishte një shumicë popullsie myslimane.

Sipas interpretimit të Serbisë, ky “tërthor i gjelbër” përbënte rrezik për të gjithë Evropën, prandaj Srebrenica ishte një synim për Mlladiqin që nga fillimi i luftës më 1992. Ky interpretim mbetet i mirëqenë në Serbi sot.