Luftimet

​Kush janë ata që e komandojnë Gazën?

Për herë të katërt këto ditë, Hamasi radikal është përplasur ashpër me Izraelin që kur mori pushtetin në Rripin e Gazës pesëmbëdhjetë vjet më parë.

Për çfarë përfaqëson Hamasi, në mbështetjen e të cilit mbështetet dhe nga i marrin ato kaq shumë raketa?

“Radikal” ose “Islamist” – këto epitete zakonisht lexohen në mediat perëndimore së bashku me organizatën Hamas, e cila mori pushtetin në Rripin e Gazës në vitin 2007.

Ditët e fundit, pasi Hamasi shënjestroi Izraelin me mijëra raketa, ka pasur gjithnjë e më shumë fjalë për një “organizatë terroriste islamike”. Kështu shikohet Hamasi zyrtarisht në BE dhe SHBA.

Hamas u themelua në gjysmën e dytë të viteve 1980 si kundërshtim i Organizatës Çlirimtare Palestineze (PLO) të Yasser Arafat. Është e diskutueshme nëse Hamasi në të vërtetë ishte “ndërtuar” me paratë e qeverisë izraelite si kundërpeshë ndaj PLO. Nuk është për t’u habitur që si Izraeli dhe Hamasi e mohojnë këtë skenar sot. Sepse, ndryshe nga PLO, Hamas nuk e njeh të drejtën e Izraelit për të ekzistuar si një shtet hebre.

Në stemën e Hamasit, ndodhet xhamia Al Aqsa me kupolën e famshme të artë dhe midis flamujve palestinezë, mund të shihen konturat e shtetit të pandarë palestinez, një territor që përfshin territorin e sotëm shtetëror të Izraelit.

Në vitin 1993, si pjesë e Procesit të Paqes në Oslo, Arafat bëri paqe me Izraelin, duke i dhënë fund “Intifadës së Parë”, siç quhen kryengritjet palestineze. Hamasi nuk e njohu marrëveshjen historike dhe vazhdoi të sulmonte në territorin izraelit.

Në zgjedhjet e vitit 2006 në Rripin e Gazës, Hamas fitoi një shumicë absolute, dhe më pas një vit më vonë forcoi pushtetin me mjete ushtarake. Partia e moderuar Fatah, e udhëhequr nga Mahmoud Abbas, është në pushtet në Bregun Perëndimor. Për shkak të kësaj konstelacioni, shpesh mund të dëgjohet se territoret palestineze nuk janë të ndara vetëm gjeografikisht, por edhe politikisht.

Nga Rripi i Gazës, Hamasi vazhdoi të kryente sulme ndaj Izraelit, duke i përshkruar ato si “vetëmbrojtje”. Këto ditë, ne jemi dëshmitarë të përshkallëzimit të katërt të konflikteve ushtarake, pas 2008/09, 2012 dhe 2014.

Kush e mbështet Hamasin?

Rripi i Gazës është një nga zonat më të populluara në botë, me rreth dy milionë banorë në vetëm 360 kilometra katrorë.

Gaza është pothuajse plotësisht e izoluar për shkak të kufijve të saj pothuajse të mbyllur hermetikisht me Egjiptin në jug dhe Izraelin në lindje dhe veri, dhe Detin Mesdhe në perëndim.

Një pjesë e madhe e popullsisë jeton në varfëri, e dënuar me ndihma humanitare – e cila është zvogëluar ndjeshëm vitet e fundit, nën presionin e ish-presidentit të SHBA-së Donald Trump.

Kur Hamasi kryen sulme, popullata civile shpesh shërben si mbrojtje e njeriut. Raketat lëshohen nga zonat e banuara dhe komandat janë të vendosura në ndërtesa. Hamas gjithashtu shpesh gërmon tunele për kontrabandë armësh, kryesisht nga Egjipti. Por qeveria atje pretendon se nuk është e interesuar të vazhdojë praktikën.

Një nga donatorët dhe aleatët më të rëndësishëm për Hamasin është Katari. Në vitin 2012, emiri i Katarit ishte burrështetasi i parë që vizitoi udhëheqjen e Hamasit në Gaza. Ky shtet i vogël i Gjirit deri më tani ka transferuar më shumë se 1.5 miliardë euro në Hamas.

Por Izraeli shpreson që Katari dhe disa vende të tjera arabe të bashkohen me “Marrëveshjen Abraham” të iniciuar nga Trump, dhe kështu të vendosin marrëdhënie diplomatike me Izraelin.

Një aleat tjetër i rëndësishëm i Hamasit është Turqia. Në prag të sulmeve të fundit me raketa nga Hamas, presidenti turk Recep Tayyip Erdogan foli me udhëheqësin politik të Hamasit Ismail Haniyeh dhe i premtoi mbështetje.

Përveç Katarit dhe Turqisë, Hamas gjithashtu mbështet një numër iniciativash dhe shoqatash jo-qeveritare, përfshirë ato nga Gjermania. Sipas revistës “Spiegel”, shoqatat gjermane pranë Hamasit po dërgojnë miliona doancione në Rripin e Gazës.

Nga vijnë raketat?

Numri i raketave të shkrepura në sulmet ndaj Izraelit, të cilat filluan të hënën e kaluar, tejkaluan shumë përshkallëzimin e mëparshëm të dhunës – shifrat thonë se Hamas, sipas deklaratave të tij, gjuajti 130 raketa në vetëm disa minuta vetëm të martën e kaluar.

Me një intensitet të tillë zjarri, mbrojtja ajrore izraelite, e njohur gjerësisht si Kupola e Hekurt, nuk mund të marrë fund gjithmonë. Mbi tre mijë predha u qëlluan në drejtim të Izraelit në një javë.

Raketat në Hamas kanë ardhur prej kohësh kryesisht nga Irani. Analisti Fabian Hinz, i specializuar në raketa në Lindjen e Mesme, i tha shërbimit publik gjerman ZDF: “Dihej që grupe të ndryshme kishin rritur në mënyrë të konsiderueshme arsenalin e tyre. Dihej gjithashtu se sasia e raketave në dispozicion të tyre ishte në mijëra. Kjo ka qenë konfirmuar në disa raste nga burime izraelite”.

Gazeta “Jerusalem Post” citon burime nga shërbimet sekrete, të cilët pretendojnë se arsenali i Hamasit përfshin deri në 6.000 predha dhe ka deri në 8.000 raketa në pronësi të Xhihadit Islamik, një organizatë që bashkëpunon pjesërisht me Hamasin.

Sipas Hinz, raketat iraniane janë kontrabanduar prej kohësh në Rripin e Gazës përmes Sudanit dhe Egjiptit. Por kjo nuk është më e lehtë, veçanërisht pasi diktatori sudanez Omar al-Bashir u përmbys në vitin 2019. Ndërkohë, Hamas besohet të jetë duke prodhuar pjesën më të madhe të arsenalit të tij të raketave në vend – me materiale të para dhe mjete të kontrabanduara nga jashtë.